تعریف سم :
به ماده ای گفته می شود که پس از ورود مقادیر نسبتاً کمی از آن به بدن باعث بیماری یا مرگ می شود.
سموم به چهار طریق میتواند وارد بدن شوند:
1- گوارشی 2- تنفسی 3- تماسی 4- تزریقی
علائم ونشانه های مسمومیتهای گوارشی :
تهوع - استفراغ – اسهال – درد شدید شکم – تعریق بیش ازحد-اشک ریزش بیش از حد-سوختگی دور دهان-علایم شوک-تشنج-بیهوشی یاکاهش هوشیاری
اقدامات وکمکهای اولیه:
1-اطلاعاتی که باید بدست آوده شود(چه کسی؟چه چیزی؟چه مقداری؟چگونه؟چه زمانی؟)
2-باز نگه داشتن راه هوایی 3-با یک مرکز کنترل مسمومیتها ویا بیمارستان که بخش مسمومیت دارد تماس بگیرید.
4-رقیق کردن سم( تنها درمواردی که فرد مواد نفتی یا برخی از مواد خواص مصرف کرده باشد نباید اقدام به رقیق کردن مواد سمی نمود) 5-اگر فرد مسموم بیهوش بود هر 2تا3دقیقه نبض و تنفس مصدوم را کنترل کنید
6-وادار کردن مصدوم به استفراغ 7-بسیاری از سموم خود باعث ایجاد استفراغ میگردند اگر استفراغ خود به خود ایجاد نشد از شربت (ایپکا) میتوان استفاده کرد 8- استفاده از زغال فعال
9- صورت فرد بیهوش در حال استفراغ را به پهلو بچرخانید.
توجه : مطلقاً نباید افراد نام برده در زیر را وادار به استفراغ نمود.
زنان حامله- افراد بیهوش ودر حال تشنج - دارای سابقه بیماری قلبی-فردی که با مواد قلیایی یا اسیدی مسموم شده
فردی که با مواد نفتی یا مشتقات آن مسموم شده –کودکان زیر شش ماه
مسمومیتهای تنفسی
مسمومیت تنفسی توسط مواد شیمیایی میتواند رخ دهد.بعداز جنگ جهانی اول اولین بار توسط آلمانیها عوامل شمیایی مورد توجه قرار گرفت واین عوامل امروزه توسط بسیاری از کشورهامورد استفاده قرار می گیرد.
امروزه بدلیل خطر بروز مسمومیتهای تنفسی توسط عوامل شیمیایی جنگی یا صنعتی یک امدادگر باید بخوبی با انواع آنها وچگونگی برخورد با انها را بشناسند.
علایم ونشانه های عمومی مسمومیتهای تنفسی:
1-سردرد شدید 2-تهوع یا استفراغ 3-سرفه،تنفس صدا دار 4-تنگی نفس
5-درد قفسه سینه 6-اشک ریزش و سوختگی چشم 7-سوختگی گلو،سینه و پوست صورت
8-سیانوز (کبودی) 9-گیجی و منگی 10-اختلال سطح هوشیاری و بیهوشی
اقدامات وکمکهای اولیه:
1-مراقب خود باشید
2-خیلی فوری مصدوم را از منطقه سمی خارج کنید واو را در هوای آزاد قرار دهید
3-کمربند و یقه مصدوم را شل کنید و راه هوایی او را باز نگه دارید 13
4-وضعیت او را ارزیابی کنید
5-اکسیژن100٪برای مصدوم بگذارید
6-سریع مصدوم را به بیمارستان منتقل کنید
مسمومیت با گیاهان سمی (تماسی):
بسیاری از گیاهان میتوانند انسان را مسموم کنند به دنبال خوردن قسمتی از گیاه مانند ریشه،گل،میوه رخ دهد و علایم آن مانند علایم هر مسمومیت غذایی دیگر شامل تهوع واستفراغ و دل درد ودر صورت سمی بودن گیاه علایمی مانند تغییر نبض،فشار خون وتنفس میباشد در این مورد مصدوم را همراه با بقایای گیاه خورده شده به سرعت به بیمارستان برسانید.
علایم و نشانه های عمومی مسمومیتهای تماسی:
1-التهاب یا قرمزی پوست 2-سوختگی شیمیایی 3-خارش 4-تهوع و استفراغ
5-گیجی و منگی 6-شوک 7-تجمع آب در پوست و ظهور تاول
اقدامات و کمکهای اولیه در مورد مسمومیتهای تماسی:
1-شستشوی پوست با مقادیر زیاد آب،حداقل به مدت 20 دقیقه
2-در حین شستشوی پوست،لباس ویاجواهرآلات را در آورید
3-شستشوی محل با آب و صابون
4-تماس با مراکز کنترل مسمومیتها
5-انتقال مصدوم به مراکز درمانی
اقدامات وکمکهای اولیه در مورد مسمومیتهای تماسی گیاهی :
در صورت اطلاع از تماس با گیاه سمی هرچه سریعتر وحل را با آب وصابون ویا الکل شستشو دهید. ( برای جلوگیری از آلوده شدن دست خود از دستکش استفاده نمایید) لباسهای آلوده مصدوم را درآورید ودرصورت وجود علائم مسمومیت مانند کلیه مسمومیت ها عمل نمائید.
مسمومیتهای تزریقی :
1- مسمومیت از طریق تزریق دارو به بدن 2- گازگرفتگی حیوانات 3- مارگزیدگی 4- گزش حشرات
علائم ونشانه های مسمومیت در اثرتزریق:
1-خارش در سراسر بدن 2- تورم 3- ضعف عمومی 4-بیهوشی 5- نبض ضعیف وتند 6- نبض تند و کم عمق